HPV लस का आवश्यक आहे? कर्करोगापासून सुरक्षित भविष्यासाठी तज्ज्ञांचा सल्ला

HPV लस : आजच्या काळाची अत्यंत गरजेची प्रतिबंधक लस

लेखक : डॉ. संतोष मद्रेव्हार
बालरोगतज्ज्ञ, निमाई हॉस्पिटल, छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद)

सध्याच्या काळात “HPV लस” हा शब्द अधिकाधिक चर्चेत येताना दिसतो आहे. यामागे एक अत्यंत महत्त्वाचे कारण आहे — कर्करोगापासून संरक्षण. वैद्यकीय क्षेत्रात काम करताना मला अनेकदा असे आढळते की योग्य वेळी घेतलेली लस आयुष्यभराचे गंभीर आजार टाळू शकते. HPV (ह्युमन पॅपिलोमा व्हायरस) लस ही त्यापैकीच एक अत्यंत प्रभावी आणि सुरक्षित लस आहे.

CLICK HERE TO BOOK YOUR APPOINTMENT

HPV म्हणजे काय?

HPV म्हणजे ह्युमन पॅपिलोमा व्हायरस. हा एकच विषाणू नसून त्याचे 200 पेक्षा जास्त प्रकार आहेत. यापैकी काही प्रकार साधारण संसर्ग निर्माण करतात आणि आपोआप बरे होतात, पण काही उच्च धोका असलेले प्रकार (HPV 16 आणि 18) दीर्घकाळ शरीरात राहून गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग (Cervical Cancer) तसेच घसा, गुदद्वार, योनी, लिंग यांचे कर्करोग निर्माण करू शकतात.

भारतामध्ये गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोग हा महिलांमधील कर्करोगांच्या प्रमुख कारणांपैकी एक आहे. ही बाब चिंताजनक आहे कारण योग्य वेळी HPV लस घेतल्यास हा कर्करोग बहुतेक वेळा टाळता येऊ शकतो.

BOOK YOUR APPOINTMENT NOW

HPV लस कशी कार्य करते?

HPV लस शरीराच्या रोगप्रतिकारक शक्तीला प्रशिक्षण देते. ही लस विषाणूचा खरा संसर्ग न होता शरीराला त्याविरुद्ध संरक्षण तयार करायला शिकवते. त्यामुळे भविष्यात HPV विषाणू शरीरात प्रवेश केला तरी शरीर त्याला त्वरित ओळखून नष्ट करते.

वैद्यकीय संशोधनानुसार HPV लस घेतल्यास ९०% पर्यंत गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगापासून संरक्षण मिळू शकते. ही लस कर्करोग होण्यापूर्वीच प्रतिबंध करते — हीच तिची सर्वात मोठी ताकद आहे.

HPV लस कोणासाठी आवश्यक आहे?

HPV लस लहान वयात घेतल्यास सर्वाधिक प्रभावी ठरते. कारण या वयात मुलांचा HPV विषाणूशी संपर्क झालेला नसतो.

सामान्य मार्गदर्शक तत्त्वे पुढीलप्रमाणे:

• ९ ते १४ वर्षे वयोगट: HPV लस घेण्यासाठी सर्वोत्तम वय
• १५ वर्षांवरील मुले व तरुण: लस घेऊ शकतात, गरजेनुसार डोस ठरवला जातो
• महिला व पुरुष दोघांसाठीही लस उपयुक्त

HPV हा फक्त महिलांचा प्रश्न नाही. पुरुषांमध्येही HPV मुळे कर्करोग होऊ शकतो, त्यामुळे मुलगे आणि मुली दोघांनीही ही लस घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

HPV लस सुरक्षित आहे का?

हा प्रश्न अनेक पालक विचारतात — आणि तो विचारणं योग्यच आहे. HPV लस ही जगभरात अनेक वर्षांपासून वापरात आहे आणि ती पूर्णपणे सुरक्षित असल्याचे संशोधनातून सिद्ध झाले आहे.

संभाव्य किरकोळ दुष्परिणाम:

• लस दिलेल्या ठिकाणी थोडी वेदना किंवा सूज
• सौम्य ताप
• थकवा किंवा डोकेदुखी

हे दुष्परिणाम तात्पुरते असतात आणि गंभीर स्वरूपाचे दुष्परिणाम अत्यंत दुर्मिळ आहेत. HPV लसीमुळे वंध्यत्व किंवा दीर्घकालीन आजार होतात, असा कोणताही वैज्ञानिक पुरावा नाही.

फक्त गर्भाशयाच्या मुखाचा कर्करोगच नाही…

HPV लस केवळ Cervical Cancer पासूनच संरक्षण करत नाही, तर:

• घशाचा कर्करोग
• गुदद्वाराचा कर्करोग
• जननेंद्रियांचे कर्करोग

यांच्यापासूनही संरक्षण देते. समाजात जास्तीत जास्त लोक लस घेतल्यास HPV विषाणूचा प्रसार कमी होतो — याला Herd Immunity असे म्हणतात.



Lets Talk With Top Pediatrician Of Ch.sambhajinagar

भारतामधील परिस्थिती

भारत सरकार आणि विविध राज्य सरकारे HPV लसीकरणाबाबत पावले उचलत आहेत. काही राज्यांमध्ये शाळांमधून मोफत HPV लसीकरण सुरू झाले आहे. तरीही अनेक पालकांना अजूनही HPV लसीबद्दल पुरेशी माहिती नाही.

खासगी रुग्णालयांमध्ये HPV लसीची किंमत जास्त असल्यामुळे अनेक कुटुंबे लस घेऊ शकत नाहीत. ही अडचण लक्षात घेऊन निमाई हॉस्पिटलमध्ये HPV लस फक्त ₹1800 मध्ये उपलब्ध करून दिली आहे, जेणेकरून अधिकाधिक कुटुंबांना याचा लाभ घेता येईल.

पालक आणि नागरिकांनी काय करावे?

• आपल्या डॉक्टरांशी किंवा बालरोगतज्ज्ञांशी HPV लसीबद्दल चर्चा करा
• आपल्या मुला-मुलींसाठी योग्य वयात लसीकरण करून घ्या
• कुटुंबात व समाजात HPV लसीबद्दल जागरूकता पसरवा
• प्रतिबंधाला प्राधान्य द्या — कारण उपचारांपेक्षा प्रतिबंध नेहमीच चांगला

निष्कर्ष

HPV लस ही केवळ एक लस नाही, तर भविष्यातील कर्करोगापासून संरक्षण करणारी गुंतवणूक आहे. योग्य वेळी घेतलेली ही लस तुमच्या मुलांचे आणि पुढील पिढीचे आयुष्य सुरक्षित करू शकते.

निमाई हॉस्पिटल, छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) येथे HPV लस आता फक्त ₹1800 मध्ये उपलब्ध आहे.
आजच योग्य निर्णय घ्या — कारण आरोग्यापेक्षा मौल्यवान काहीच नाही.

📞 अधिक माहितीसाठी किंवा लसीकरणासाठी निमाई हॉस्पिटलशी संपर्क साधा.www.nimaihospitals.com