हायपोस्पॅडिया म्हणजे काय? – Dr. Santosh Madrewar यांचे मार्गदर्शन

– Dr. Santosh Madrewar

हायपोस्पॅडिया हा मुलांमध्ये आढळणारा एक जन्मजात (जन्मापासून असलेला) मूत्रमार्गाचा विकार आहे. सामान्यतः मुलांमध्ये लघवी बाहेर पडण्याचे छिद्र (युरेथ्रल ओपनिंग) हे लिंगाच्या टोकावर असते. मात्र हायपोस्पॅडिया या अवस्थेत हे छिद्र लिंगाच्या टोकाऐवजी खालील बाजूस – म्हणजे लिंगाच्या मध्यभागी, मुळाशी किंवा कधी कधी अंडकोषाजवळ आढळते.

हा विकार गर्भावस्थेतील लिंगाच्या अपूर्ण विकासामुळे होतो. गर्भधारणेच्या पहिल्या तीन महिन्यांत पुरुष जननेंद्रियांचा विकास होत असतो. या काळात हार्मोनल बदल, जनुकीय कारणे किंवा काही अज्ञात घटकांमुळे मूत्रमार्गाची पूर्ण निर्मिती न झाल्यास हायपोस्पॅडिया उद्भवू शकतो.

हायपोस्पॅडियाचे प्रकार

हायपोस्पॅडिया प्रामुख्याने तीन प्रकारांचा असतो:

डिस्टल हायपोस्पॅडिया – लघवीचे छिद्र लिंगाच्या टोकाजवळ असते (सर्वाधिक आढळणारा प्रकार).
मिडशाफ्ट हायपोस्पॅडिया – छिद्र लिंगाच्या मध्यभागी असते.
प्रॉक्सिमल हायपोस्पॅडिया – छिद्र लिंगाच्या मुळाशी किंवा अंडकोषाजवळ असते (जास्त गुंतागुंतीचा प्रकार).

लक्षणे

लघवी करताना प्रवाह वाकडा किंवा खाली दिशेने जाणे
लिंग खाली वाकलेले दिसणे (Chordee)
लिंगाची त्वचा अपूर्ण असणे
पुढील आयुष्यात लैंगिक किंवा मानसिक अडचणी येण्याची शक्यता

काही सौम्य प्रकारांमध्ये लक्षणे स्पष्ट दिसत नाहीत, त्यामुळे निदान उशिरा होऊ शकते.

निदान

हायपोस्पॅडियाचे निदान बहुतांश वेळा जन्मताच होते. बालरोगतज्ञ किंवा बालशल्यचिकित्सक शारीरिक तपासणीद्वारे हे सहज ओळखू शकतात. गंभीर प्रकारांमध्ये इतर जननेंद्रिय विकार आहेत का हे पाहण्यासाठी अतिरिक्त तपासण्या केल्या जातात

उपचार

हायपोस्पॅडियाचा प्रभावी आणि कायमस्वरूपी उपचार म्हणजे शस्त्रक्रिया. ही शस्त्रक्रिया साधारणतः मुलाचे वय ६ महिने ते १८ महिने असताना करणे सर्वोत्तम मानले जाते. शस्त्रक्रियेद्वारे:

मूत्रमार्गाचे छिद्र योग्य ठिकाणी आणले जाते
लिंग सरळ केले जाते
नैसर्गिक दिसणारे व कार्यक्षम जननेंद्रिय तयार केले जाते

आधुनिक वैद्यकीय तंत्रामुळे आज या शस्त्रक्रियेचे यशाचे प्रमाण खूप जास्त असून बहुतेक मुले पूर्णपणे सामान्य आयुष्य जगतात.

पालकांसाठी महत्त्वाची माहिती

हायपोस्पॅडिया हा आजार भीतीदायक वाटू शकतो, परंतु योग्य वेळी तज्ञ डॉक्टरांकडून उपचार केल्यास यावर पूर्णपणे यशस्वी उपचार शक्य आहेत. लवकर निदान आणि योग्य सर्जरी हेच याचे मुख्य उपाय आहेत.

विशेष सेवा – निमाई हॉस्पिटल

निमाई हॉस्पिटलमध्ये MJPJAY (महात्मा ज्योतिराव फुले जन आरोग्य योजना) अंतर्गत हायपोस्पॅडियाची शस्त्रक्रिया पूर्णपणे मोफत उपलब्ध आहे. पात्र रुग्णांनी या योजनेचा लाभ घ्यावा.

अधिक माहितीसाठी आमच्या वेबसाईटला भेट द्या:
👉 www.nimaihospitals.com

किंवा संपर्क करा:
📞 88066 68611

– Dr. Santosh Madrewar

हायपोस्पॅडिया म्हणजे काय? – Dr. Santosh Madrewar यांचे मार्गदर्शन